متن پيش شماره گاهنامه چكاوك

سرمقاله

كتابخانه هاي ايران پس از اسلام

اندر احوالات کتاب...ها!

 آمار :

فهرست اسامی کتابخانه هایی که در شش ماهه نخست سال جاری کمک هایی دریافت نموده اند:

مراجعه کنندگان به کتابخانه های عمومی در شش ماه نخست سال 1385 به تفکیک مقطع تحصیلی

 مصاحبه با اعضاء :

 « معرفی کتاب»         و... 

طرح آموزش و آشنايي دانش آموزان با شيوه بهره گيري  از كتابخانه و منابع آن

چو غنچه گر چه فرو بستگی است کار جهان

                                                           تو همچو باد صبا گره گشا می باش

همینکه چشم از پرده تاریک و روشن اعمال بشر می بندیم جز کوثر هدایت  ربانی کلام خداوندی و حدیث شفاعت دلنواز  فاخران زمین و آسمان که زمان را درهم گرفته، در ساحل کدام صفحه می توان آرام گرفت که از پلیدی این دام گه حادثه کناره جست؟

 هم اکنون که جامعه تب زده ی معاصر با موثر ترین دست آویزهای رسانه ای مورد هجمه فرهنگ منحط غربی قرار گرفته تا این فرهنگ نا سره را با رنگ و لعاب به خورد ملت ها دهد، آیا جز گنجینه لایتناهی الهی و اصیل اسلامی در کنار فرهنگ ناب ملتها و جوامع با اتکاء به نیروی جوانان و نوجوانان آگاه، نخبه و مومن که با زلال معرفت الهی آمیخته گردیده، طنین انداز رهایی ملت ها خواهد بود؟در این میان بار مسوولیت ایجاد شناخت و معرفت نسبت به این گنجینه بر دوش چه کسانی خواهد بود؟جز آنکه نیازمند استفاده از دستاوردهای رسانه ای و اطلاع رسانی سریع، هدفمند و به موقع از مسایل و حوادث بزرگ و کوچک در جهت موضع گیری های بجا می باشد.در این راستا سعی کرده ایم با انتشار این نشریه گامی کوچک اما مصمم برداریم...

چکاوک در اولین شماره اش که سعادتمندانه آن  را متقارن با ایام مبارک شعبانیه یافته، حرکتی را آغاز نموده است که هر چند در ابتدای راه است و مبتدی، خاضعانه همت پاک و تجربه ی گرانقدر تمامی همکاران عزیز را می طلبد.                

                          که دراز است ره مقصد و ...

رسالت خطیری که این گاه نامه امیدوار است بتواند سر بلند از عهده آن بر آید جز با مشارکت و حضور همگانی مخاطبانش بر نخواهد آمد با تکیه بر همین فرهنگ ناب و اصیل و دریای بیکران علم و معرفت بوده که ایران و ایرانی توانسته در برابر تمامی ناملایمات ، استوار و پا برجا به حیات خویش ادامه دهد و آثار بشمار و بی نظیری در عرصه علم و ادب و اخلاق و حکمت به جهان و جهانیان عرضه دارد چرا که بر توانایی اندیشمندان،هنرمندان، دانشحویان و دانش آموزان، صنعتگران، مردان و زنان ایرانی در همه ی عرصه های بین المللی چه کسی معترض است تا شاهدش را از کامیابی های دمام  این مردم در میادین علمی، صنعتی و فرهنگی از دیر باز تا کنون بیاوریم.

 حضرت حق ما را که بهانه ای به زیبایی نام  یگانه ی عالم بشریت حجه بن الحسن عسگری (عج)  و فرصتی به  برکت شبهای بی همتای قدر  و عید بزرگ فطر را در ایام تحریر و ترتیب این گاه نامه  و در اساس و بن مایه حرکت، مقتدای کارمان قرار داده ایم  در سال محمدی و شما را که در این وادی تنهایمان نخواهی گذاشت مورد الطاف الهی قرار دهد. ان شاء ا...

 *(ویرایش مطالب در مقاله هایی که در این نشریه درج می شود با سردبیر و هیات تحریریه می باشد و مسولیت نوشتار به عهده نویسنده و گرد آورنده ی آن)*

تقديم به همه كساني كه مي كوشند تا هيچ كوششي بي ثمر نماند

كتابخانه هاي ايران پس از اسلام

      با پيدايش خط توسط سومريان،انسان توانست افكار ، عقايد و دانش خود را به آيندگان منتقل كند خطوط بر روي الواح پخته شده گل يا پيروس يا پارشمن نوشته مي شد و در مكان هاي خصوصي نگهداري مي گرديد در واقع مي توان گفت پايه هاي نخستين كتابخانه ها بدين شكل بنا شدند اين كتابخانه ها در قصر هاي سلطنتي شاهان ان روزگار و يا در معابر با شكوه بود ، كه مورد استفاده كاهنان قرار گرفت .

در ايران باستان نيز كتابخانه هاي زيادي موجود بودند كه نمونه بارز آن در اكتشافات عملي كه در شهرهاي  « نسا »  و « اورمان » پايتخت قديم پارتيان ( اشكانيان ) انجام گرفته است و حاوي طومارهايي است كه در زمينه هاي اقتصادي ،سياسي را نشان مي دهد ابن النديم نيز از دو كتابخانه مهم مربوط حاوي به زمان ساسانيان ياد كرده كه يكي مربوط به اردشير بابكان است و ديگري كتابخانه جندي شاپور ( جندي شاپور) مي باشد .

ايرانيان در تمام ادوار تاريخ ، به امر كتاب و كتابخانه علاقه اي بسيار داشته اند. روزگاري در كاخ آپادانا در تخت جمشيد كتابخانه بزرگيس را ترتيب داده بودند . اسكندر مقدوني ، پس از آتش زدن پايتخت سلاطين هخامنشي در سال  هجري ق . م . قسمتي از آن ار معدوم ساخته و كتابخانه استخر نيز از بين رفت ،حتي مي گويند كه مقاديري از الواح در كتيبه ها توسط اسكندر به كتابخانه اسكندريه حمل گرديد و تعداد از اين الواح در موزه هاي غربي و مقدار اندكي در موزه هاي ايران باستان در تهران موجود است .

در عهد ساسانيان توجه به كتب و خصوصاً كتب مذهبي زياد شد و در بسياري از شهرها مثل جندي شاپور ( واقع در جنوب شرقي دزفول،شرق و شمال غربي شوشتر)،كتابخانه هاي چندي به وجود آمد.اين كتابخانه را خسرو اول ( انوشيروان ) براي دانشگاه و مدرسه آنجا تهيه كرده بود .توجه وي به جمع آوري كتاب از اقصي نقاط جهان معروف است ، از معروف ترين كتابهايي كه در زمان او از زبان سانكسريت به پهلوي برگردانده شد ميتوان پنج تنتر ( كليله و دمنه ) و هزار و يك شب را نام برد ( مصاحب ، 1342، 46،47) .

از كتابخانه ها ي معروف عهد هخامنشي ،كتابخانه «دژنپشت » يا«گنج نپشت» (1)در تخت جمشيد و ديگري « گنج شيبكان» يا «شيز يگان» (2) جنب آتشكده ، آذر شب ، در آذربايجان و اكرا (akra) نام محلي در هگمتانه نام برد كه كتب و اسناد و دفاتر شاهي در آنجا مضبوط بوده است.دژ نپشت تخت جمشيد ظاهراً علاوه بر وجود تمام اوستا روي دوازده هزار پوست بزرگترين مخزن كتاب و نوشته هاي عهد هخامنشي بوده است كه به همراه حريق تخت جمشيد يكسره بسوخت و نابود گرديد (قدياني ، 1276 ، 287) . خلفاي عباسي نيز نسبت به كتاب وكتابخانه توجه خاصي مبذول مي داشتند ، دو تن از اين خلفا يعني هارون رشيد و مذمون كتابخانه بزرگي در بيت الحكمه (بغداد ) ايجاد كردند ، که به معنای تالار يا تالار هايي است كه در آنها حكمت انجام ميگرفت و توجه زيادي به كتابهاي فلسفي مي شد . اين كتابخانه ها در طول سالهاي 170-193 ( ه.ق) تاسيس شد،در زمان خود از معتبرترين كتابخانه ها در جهان اسلام محسوب مي شد و بيش از چهار هزار كتابخانه در سال 656 (ه-ق) مورد حمله موغولها قرار گرفت و ويران شد (العش ، 1372 ، 31 ).

دلبستگي به كتاب و حفظ مفاخر باستاني و سنن ديرين و ايرانيان را برآن داشت تا دگر بار به بيان نهادند . سلطان محمود غزنوي كتابخانه بزرگي ايجاد كرد ؛ بهاءالدوله ديلمي در سال 381 هجري « دارالكتب را بيان نهاد .

درخراسان و ماوراالنهر كتابخانه هاي عظيمي به وجود امد . ( مصاحب ، 1342 ،47 ،46 )

آثار مهم آستان قدس رضوي كتابخانه آن است كه پيشينه آن به گواهي نسخه هاي خطي((كلام الله مجيد))موجود در آنجا بع سال سوم هجري يعني حتي پيش از تجديد بناي روضه مطهر كه در دوران غزنويان صورت گرفت ،مي رسد كه قديمي ترين تاريخ وقف بر جزوه هائي كه از كلام الله مجيد ، سال 421 هجري است مي باشد .( مصطفوي ، 1375 ،285 ).

قديمي ترين كتابخانه هاي ايران « كتابخانه هاي ايران از قرون اول اسلامي تا حمله مغول » كتابخانه ابوالوفا ابن سلمه در همدان كتابخانه عضد الدوله ديلمي در شيراز اين كتابخانه را بايد نخستين صاحب بن عباد در ري مشهور است اين كتابخانه بعد از پل و اساس كتابخانه عمومي شهر ري را بوجود آورد كه به دار الكتب ري مشهور است اين كتابخانه توسط سلطان محمود غزنوي به آتش كشيده شد كتابخانه ابن عميد در ري كتابخانه سبدنا در الموت كه توسط حسن صباح بنا نهاده شد كتابخانه نوح بن منصور ساماني در بخارا ابن سينا در شرح حال خود شمه اي از عظمت كتابخانه نوح بن منصور را آورده است كتابخانه را مهرمز متابخانه « مدرسه صابوني » در نيشابور كه توسظ حمله غزان به نيشابور از بين رفت كتابخانه رشيد الدين و طواط در خوارزم دارالكتب رستم بن علي در طبرستان كتابخانه شافعيان در ساوه مغولان به آتش كشيده شد.

كتابخانه هاي ايران بعد از تسلط مغولان : رصدخانه مراغه كتابخانه ربع رشيدي كتابخانه مسجد جامع گواشير در بردسير كتابخانه شيخ صفي الدين در اردبيل كتابخانه مشهد رضا (ع) كتابخانه شمس الدين محمد جويني كتابخانه سلطان حسين بايسنيقر كتابخانه امير علي شير نوابي ( فابي) كتابخانه ركنيه در يزد كتابخانه مدرسه قطبيه در كرمان و كتابخانه سلاطين تيموري بخصوص در هرات .

كتابخانه هاي دوران صفويه افشاريه ، زنديه و قاجاريه : در اين دوران دوران شهرهاي اصفهان ، تبريز ، مشهد مقدس ، قزوين ، شيراز ، كاشان و تهران مجمع علمي و محلي براي پرورش طالبان علم وصاحب مراكز و مدارس علميه مي شود كه بهترين آنها عبارت است از : كتابخانه شاه اسماعيل صفوي در تبريز كه سرپرستي آن را به بهزاد واگذار كردند كتابخانه شاه طهماسب اول در تبريز ، كتابخانه شاه عباس بزرگ در اصفهان كتابخانه فرهاد ميرزا در تهران كتابخانه محمد باقر مجلسي كتابخانه حاج ملا هادي سبزواري در سبزوار كتابخانه مدرسه عالي سپسالار تابخانه آيت الله العظمي مرعشي نجفي و كتابخانه ناظم الاطبا .

كتابخانه هاي دوران معاصر ايران : در اين دوره با تاسيس دانشگاه ها و موسسات عالي از قبيل دانشگاه تهران و دانشگاه تربيت معلم توجه زيادي به كتاب و كتابخانه ها شد اين روند سبب شد تا كتابخانه هاي خصوصي و مدارس و كتابخانه هاي عمومي در ايران توسعه يابد حال به تعدادي از كتابخانه اشاره مي كنيم :کتابخانه ملي ايران : به طور رسمي در سال 1361 ( ه - ق ) در كنار موزه ايران باستان در خيابان قوام السلطنه ( سي تير كنوني ) تاسيس شد . كتابخانه شيخ علي علم مهدي ، كتابخانه ملي ملك ، كتابخانه ركن الدين همايون فرخ ، كتابخانه بهار، كتابخانه مجموعه فرهنگي گلستان ، ارسباران ، خاوران و گسترش كتابخانه ملي آستان قدس رضوي و كتابخانه مرعشي نجفي ، ساختمان جديد مركز اسناد ملي ايران . ( مزنياني ،  1379،176...  145 ).

مواد و موضوع كتابها در كتابخانه ها : مهمترين رسانه ها براي ثبت و ضبط علوم و تهيه كتاب پوست گاو ، گوسفند بود كه از آنها به صورت پارشمن ((parchment و ولوم (vellum) استفاده مي شود . مواد نوشته شده بيشتر در زمينه هاي مذهبي ، شعر ، فلسفه و تاريخ بود و قرآن به صورت زيبا و هنرمندانه تهيه و تذهيب مي شد . كتابها و قرآن را بيشتر در صندوق و رف نگهداري مي كردند .كتابها به صورت افقي بر روي هم مي چيدند و نام آنها را با مركب بر روي لبه شان مي نوشتند و از كتابهاي معروف و معتبر و ديگر كتب كتابخانه ها فهرستهايي به صورت كتاب تهيه مي كردند.  كتابخانه را گاهي خزانه ، دارالكتاب و افرادي كه در آنجا كار مي كردند را خازن ( كتابدار ) و وراق( كتابساز ) مي ناميدند .( همان ، 143 ...144 )

فهرست منابع :

1- افشار ، ايرج . (1342 ). دايره المعارف ايرانشهر ، تهران ، چاپخانه دانشگاه .

2- العش ، يوسف .(1372 ) كتابخانه ها ي عمومي و نيمه عمومي و نيمه عمومي عربي در قرون وسطي ( بين النهرين ، سوريه ، مصر ) ترجمه اسدالله علوي ، مشهد : آستان قدس رضوي

3- قرباني ، عباس (1376) در آمدي بر تاثير فرهنگ و تمدن ايران در جهان تهران . جاودان فرد

4- مزيناني ، علي . (1379) . كتابخانه و . كتابداري ، تهران ؛‌ سمت

5- مصاحب ، محمود . ( 1342) كتاب در ايران ، تهران : راهنماي كتاب

6- مصطفوي محمد تقي (1375) آثار تاريخي طهران تهران : انجمن آثار و مفاخر ايراني .

                                                                                            گردآورنده : وحيد صادقلو

  كتابدار كتابخانه عمومي خان ببين

اندر احوالات کتاب...ها!

 نویسنده  جوانی کتاب رمان خود را نزد برنارد شاو برده استدعا می کند نگاهی به آن بکند و نظر خود را به   او اطلاع دهد. چندی بعد شاو به آن جوان می گوید:

- کتاب شما را خواندم، حقا که از نظر طبی بسیار کتاب سودمندی است.

جوان معنی این سخن را نفهمید و از شاو توضیح خواست. برنارد شاو می گوید:

برای اینکه هیچ دوایی مثل این کتاب  خواب نمی آورد.

*************************************

آناتول فرانس شهیر در مورد امانت کتاب میگوید:

    هیچگاه کتابتان را به کسی قرض ندهید، حتی اگر به او خیلی اطمینان دارید چرا که قفسه های کتابخانه من پر است از کتاب هایی که از دوستان  و آشنایان به امانت (؟) گرفته ام.

*************************************

هر کتابی که به خواندن می ارزد  باید  در آن واحد دو بار خوانده شود، رعایت دستور فوق دو علت داردیکی اینکه در مطالعه دوم قسمتهای مختلف کتاب بهتر درک می شود و قسمت آغاز کتاب موقعی نیک فهمیده می شود که از پایان ان مطلع باشیم و اینکه در این  دو مطالعه وضع روحی ما یکسان نیست در مطالعه دوم ما نظر تازه ای نسبت به هر قسمت پیدا کرده و طور دیگر تحت تاثیر آن کتاب قرار می گیریم.

*************************************

چون ما نمی توانیم کتاب را از بین ببریم عاقبت این کتاب است که «ما» را از میان ! خواهد برد.

                                                                                                                   برنارد شاو

**************************************

برخی کتب را باید چشید بعضی را باید بلعید و قلیلی را هم باید خورد و هضم کرد.

                                                                                                           فرانسیس بیگن

 آمار :

آقای سید مسعود هاشمی  کتابدار ساعی کتابخانه عمومی آق قلا با ارائه مجموعه ای آماری این کتابخانه را در مقایسه ای از نسبت های عضو گیری ، امانت، مراجعین و... در سالهای 83 و 84 مورد ارزیابی قرار دادند.اطلاعات مفیدی که این کتابدار با همکاری بی شائبه آقای عید محمد میرزا علی مسوول محترم کتابخانه به دست آورند و در اختیار مدیریت قرار دادند، شناسنامه ای است مستند که نشان دهنده کاهش محسوس امانت در سال84(34344) نسبت به سال83 (39230)می باشد و این در حالی است که  این کتابخانه در سال 84 از مراجعین بیشتری برخوردار بوده(تقریبا دوبرابر شده) ،می توان  به صورت خلاصه اظهار نمود که کتابخانه عمومی آق قلا نسبت به سال پیش کمتر از مخزن خود کتاب امانت داده و مراجعین برای مطالعه ی کتابهایی که به همراه می آورند از قبیل کتابهای درسی و ... به این محل مراجعه نموده اند و این یعنی تبدیل کتابخانه به سالن های قرائتکده ....سرنوشتی که لاجرم تمام کتابخانه ها دچارش خواهند شد و شاید آمار سالهای بعد را نیز .

می توان دلایلی را که در توجیه چنین معضلی یاد آور شد از موارد زیر دانست:

* عدم مطابقت نیاز های اعضاء و ارسال  کتاب از سوی مراجع مرتبط

* عدم وجود اعتباری مخصوص خرید کتاب و نشریات و.... به نحوی که انتخاب موضوعات بنا به علایق و شرایط زیست محیطی و

بومی و فرهنگی باشد(به عنوان مثال کتابخانه عمومی آق قلا در شهری به همین نام واقع شده که اکثر قریب به اتفاق آن را عزیزان اهل تسنن تشکیل می دهند اما متاسفانه این کتابخانه در زمینه هایی که می تواند باعث تهییج و رغبت مراجعینش  باشد کتابی در مخزن ندارد )اعتباری که از محل حساب انجمن ها تامین می گردد،چندان در مسیر یاد شده هزینه نمی شود و صرف هزینه های عمرانی و تجهیزات مورد نیاز کتابخانه ها  می شود و کتابها که اساسی ترین سرمایه های کتابخانه ها هستند  از این لحاظ بی نصیبند.

*عدم همکاری درخور بین رسانه های مختلف در کشور از نظر پشتیبانی  و تقویت  با هدف بستر سازی و آموزش و پرورش.برای نمونه می توان از کم توجهی مدیران، معلمان  در ایجاد رغبت در دانش آموزان  برای سر زدن به کتابخانه های عمومی و امانت کتاب و مطالعه کتاب های غیر درسی، همچنین نبود پایه های درسی لازم که ضرورت فعالیت هایی از قبیل اطلاعات عمومی و... را در این قشر از جامعه برانگیزاند، فاجعه ای که موضع دانشجویان را نیز بر می آشوبد  و از دیگر سو فرهنگی که همه چیز را به سمت شفاهیت و کلیت می برد، نوجوانان و جوانان آن در بیشتر طالب دیدن فیلم و مراجعه به سینما هستند تا سر کشی به محیط هایی چون کتابخانه ها.

* عدم انطباق بین آموخته هایی که شخصی به صورت  مطالعه و... فرا می گیرد با شغل و حرفه ای که در جامعه به آن می پردازد و یا به عبارت دیگر نبود فضایی که در آن افراد بر اساس داشته های فکری و تجربی به فعالیت بپردازند و در نتیجه دلسردی  و بی رغبتی نسل جوان در مقایسه با سنجه هایی که مبنای آن را اندازه هایی چون کتابهای درسی مدارس آنهم به صورت یاد گیری در حافظه کوتاه مدت  مشخص می کند:کنکور ها و...

* و...

            بسیاری دلایل فرهنگی- اجتماعی و اقتصادی دیگر که شاید در وقتی دیگر و در مناسبتی دیگر بتوان  به آن پرداخت.

فهرست اسامی کتابخانه هایی که در شش ماهه نخست سال جاری کمک هایی دریافت نموده اند:

مراجعه کنندگان به کتابخانه های عمومی در شش ماه نخست سال 1385 به تفکیک مقطع تحصیلی

 مصاحبه با اعضاء :

1- خودتان را معرفی کرده و بفرمایید چند سال است که عضو کتابخانه هستید؟

سید کاظم مداح هستم متخلص به بیدل گرگانی،71سال دارم.کتاب عشق دوم من است،بیش از چهل سال است که عضو اصلی کتابخانه ام، کتابهای  موجود در کتابخانه که امانی آنها را خوانده ام شاهد ادعای منند.    

2- به نظر شما کتابخانه یعنی مجموعه ای که متشکل از چند صد و یا چند هزار جلد کمتر یا بیشتر کتاب و مجله و... باشد که در قفسه ها چیده شده اند  و چند نفر کتابدار و چندین عضو دارد و عمل امانت دهی کتاب در آن صورت می پذیرد و یا...

پرسشی همراه با  پاسخ ... همه امروز به این واقعیت معترفیم.مردم برای کتاب اهمیت زیادی به این علت قایل نیستند که فرصت مطالعه ندارند. نه اینکه به فکر کتاب و مطالعه نباشند.کتابخانه یعنی پایگاه مبادله اندیشه به منظور  تقرب به دنیای بیکران علم و دانش که رکن اصیل ان کتاب است.ورود به حریم کتابخانه اگر گذران زندگی و اوقت فراغت باشد مفید فایده نیست آشنایی با نقش درون مایه کتیبه کتابخانه که به:

خودشناسی،عشق به کتاب،سلامت نفس، سعه صدر، مناعت طبع، دیانت  و امانت داری،سلوک و صبوری، متانت و راهنمایی و... توصیه و تاکید درد نیاز اولیه است. من کتابخانه را پناهگاه پژوهشگران میدانم. مسجد و میکده و بارگه وخانقه است.

کتابخانه دارالشفاء طلاب علوم است و کسانی که کمر همت و یاری بسته اند پرستاران این شفا یافته گانند.

3- تا چه حد با فضایی که رایانه ها د جهت شیوه های نوین  کتابداری و اطلاع رسانی ایجاد می کنند، منظورم کتابخانه های مجازی    است،موافقید؟

در دنای امروز آرامش، راحت طلبی آن هم به علت تراکم  و مشغل زیاد،ا ز اهم خواسته است، دانش کامپیوتر علاوه بر علم، فن است درست همان است که گفته اند: «عالم بی عمل درخت بی بر است.» بایسته است به کامپیوتر، حداقل برای رفع نیازها آشنا بود و اما...کتاب: تورق، بوی کاغذ و گشت و گذار،عالم دیگری است در دنیای کتاب است...و ما مدح میکردم و گفتی که ز عیبش گویم: در هر صورت پیشرفت و تکامل روز افزون تکنیک و علوم، تشکیلات کتابخانه ی دیجیتالی ضرورت است نه تشریفات، و فضای رایانه  در شیوه نوین کتابداری به مقتضای زمان بر میگردد به استقبال مخاطبین و امکانات محیط و مدرسین و دانش آموختگان این فن.

4- چند ساعت از روز خود را به مطالعه می پردازید و در هفته چند بار به کتابخانه ای که در آن عضو هستید،  سرکشی می کنید؟

مطالعه در فرهنگ و فطرت من تحت هیچ شرایطی در چهار چوب زمان محدود نمی شود،ساعتهای بدون شمارش مطالعه ام استمرار دارد.

کتابخانه خانه دوم من است و کتاب عشق من، این است که مراجعه به کتابخانه  برای من همان آرامش را دارد که تشنه ای به سرچشمه آب گوارایی برسد.

5- مایلید کتاب را از کتابخانه امانت گرفته و به منزل ببرید و یا در سالن مطالعه همان کتابخانه به مطالعه مشغول شوید؟ چرا

من کتاب را برای پر کردن خلاء یا به عبارتی گذران اوقات فراغت نمی خوانم، کتاب برای من که هنوز ابجد خوان دریای دانش و نا آگاه هستم، حکم فریضه را دارد،علی رغم بعضی از خوانندگان رمان، مطالعه من در سه مرحله است: تورق، علامت گذاری و مطالعه و برداشت.

شخصا ترجیح می دهم کتاب ر به دور از سالن مطالعه کتابخانه ها مطالعه کنم. آرامش کامل، قطب دریافت است، به همین علت کتابهای امانی من برای مطالعه هر بار حداقل 2-3 جلد است.

6- فکر میکنی چر سالن های مطالعه به قرائت خانه های دانش آموزان یا دانشجویان برای مرور درسهایشان تبدیل شده است؟

اجازه دهید پاسخ این سوال را با یک بیت شعر تبری خلاصه کنم:

خیر کین تله، داندی، خبه، ته        کل تپوک  خان نخاری لغز بئو

ته خیار تلخ است، خوبست که شما اگر میخواهید پس گردنی نخورید در قالب طنز بگو.سالن مطالعه برای دانش آموزان، گریز از های و هو و شلوغی محیط خانه است،جز این گروه کسی را سراغ دارید؟

7- نظرتان در مورد کتابداری و اطلاع رسانی و پیوند این دو رشته تخصصی چیست؟

من فکر می کنم در لابلای گفتارم به این سوال پاسخ دادم. پیوند کتابداری و اطلاع رسانی ، نطفه مشروع برومند عاملی است که کیاست و سیاست در هم استحاله شده و این قدیسه، به طهارت خود می بالد بهتر بگویم به قول حافظ که ناخنک به گفتارش زدم:که این الهه،عروس هزار داماد است.

8- بین کتابخانه و سینما یا بهتر بگویم اگر کتابی داشته باشید و فیلمی از همان کتاب در دسترستان باشد  کدام یک را انتخاب می کنید؟

به حسن تنبل گفتند برو زیر درخت که سایه است،گفت سایه خودش می آیه و سیب خودش می افته، مثل من فراوانند، راحت طلب و بخور و بخواب، وجود اینهمه لوح های فشرده، معلومه سینما از خواندن کتاب راحت تر است اما به این حرف وعقیده خودم اعتقاد ندارم، کتاب و قلم تقدس خاص خودشان ر دارند« ن و القلم و ما یسطرون» این سوگند خدا است به قلم و کتابت

9-رده های مختلف موضوعی در یک کتابخانه از کلیات تا تاریخ و جغرافیا و... هر کدام مخاطبین خاص خود را داراست و هر کدام با نسبت کمتر و بیشتر از جذابیت جانانه ای برخوردار ، شما فکر می کنید به جز محتوای یک کتاب که حتما باید آن را خواند تا پی به جذابیتش برد، چه عوامل دیگری می توانند رونق جانانه ای به رده هایی که آنچنان کششی برای جذب خواننده ندارند، ایجاد کند

همان طور که میدانید، جدا از فقر اقتصادی در اجتماع کنونی ، رد پای سر در گمی های اجتماعی هم محسوس  و هم ملموس است ادبیات ملی-مذهبی در خانواده های ایرانی دردانه است دوست داشتنی  از تولد تا مرگ ، از تولد تا لا اله الا الله، نظم و نثر در هستی ایرانی در قالب شعر و سرود و قصه و تاریخ رقم خورده است اعتقادات که فرهنگ عامه ماست ریشه در تمدن ما دارد.

ایرانی در کتابت و کتابخونی قدمتی به کهنگی تاریخ دارد. از شاهنامه گرفته تا حسین کرد شبستری و داستان سبز پری...شمارگان نشر کتاب حتی نسخه های خطی در کتابخانه ، موید ادعای منست. نشر کتاب و کتابت در روپا و آمریکا بر این قاس می شود که تیراژ بالایی دارند، به نظر من انتشار اثر ی در ایران با تیراژ 1000 جلدخواننده هایی دارد قریب 000/20 مخاطب، چرا که یک کتاب در خانواده  ایرانی جهت مطالعه 20 بار دست به دست می شود،در صورتیکه در کشور های آمریکا و اروپا فرهنگی به عنوان امانت کتابخوانی رایج نیست. آنها می خرند و می خوانند و بعد می بخشند.کتابخانه به کتابدارش می نازد و نه به مخاطبین و مراجعه کنندگانش و  کتابدار معرف کتاب و کتابخانه است.

 « معرفی کتاب»         و... 

فیزیک ذرات بنیادی ، علمی که به مطالعه ذرات تشکیل دهنده عالم و بر هم کنش های(عمل و عکس العمل)

بین آنها می پردازد، از جنبه های علم فیزیک است که در صورت اطلاع رسانی درست و مناسب می تواند به یکی از عرصه های ایجاد انگیزه و کشش نوجوانان و جوانان  به مباحث علمی روز دنیا تبدیل شود، وجود مولفه هایی که از اساسی ترین پرسش های ذهن بشر از دیر باز تا امروز بوده و هست ، این ادعا را ثبت می کند: ذرات تشکیل دهنده این عالم، اتم ها و خصوصیات آنها،طبیعت و مطالعه حضور اشیاء در آن و...

کتاب (دنیای ذرات) از آن دسته کتابهایی است که به حق در این مورد و ب هدف ایجاد نگیزه به خوبی و شایسته گی تمام با زبانی ساده و قابل فهم برای همه شرایط سنی مقولات مساله دار فیزیک  را بیان و تشریح نموده است.آقای مهدی تاجیک دارای دانشنامه کارشناسی ارشد در رشته فیزیک ذارت هسته ای در این زمینه اظهار داشتند که این کتاب و کتابی دیگری با عنوان            را حتی خود ایشان در مقاطع عالی نیز قابل استفاده میداند و همواره به سراغ این کتاب  می روند.

از مشخصات قابل توجه این کتاب مفید باید از تصاویر رنگی  و جالب آن را نام برد که گواه پردازش ماهرانه و تخصصی دست اندرکاران آن می باشد با هدف توضیح و روشنگری مقولات مورد اشاره.این کتاب را به راحتی می توان  در ایستگاه اتوبوس ، هنگام  قدم زدن در خیابان و در سایر اوقات فراغت مطالعه کرد و از آن لذت برد، خصوصیتی که در مورد کتابهای تخصصی کمتر سراغ داریم چه در حوزه علوم طبیعی و چه در بستر علوم انسانی.

دنیای ذارترا سازمان« سرن» تهیه و منتشر کرده است، این سازمان  در حقیقت کمیسیون اروپایی  در جهت تحقیقات هسته ای  می باشد که با ترجمه خوب  آقای نادر حیدری می تواند پاسخگوی بسیاری از سوالات ذهن کنجکاو نوجویان این رشته بوده و  می تواند در راستای معرفی یک رشته تحصیلی و ایجاد علاقه در تحقیق و پژوهش در زمینه های این چنینی در نوجوانان و جوانان بسیار کارا و مثمر ثمر باشد.کتاب، در سه فصل مجزا آماده شده که دو فصل آغازین رامعرفی اجمالی ذرات بنیادی، خواص و برهم کنشهای آنها و همچنین آشنایی با اصطلاحات و ابزار های دیگر شناسایی این رشته مثل آشکار گرها و شتاب دهنده ها و ...  و فصل پایانی را معرفی  سازمان سرن با آزمایشگاه ها و تجهییزات  تحقیقاتی و اطلاعاتی در زمینه طرح های مشترک مابین کشور های همکار با این سازمان تشکیل می دهد.

در رویکردی انتقادی باید از کمبود هایی  گله کرد که در فهرست کتابهای ارسالی و اهدایی و... از سوی نهاد ها و سایر مراجع مربوط  جای چنین کتابهای کاربردی و با پردازش مناسب را خالی تر از همیشه به نظر می رساند. شاید بتوان عدم حضور کتابهای تخصصی را در مخزن کتابخانه های عمومی توجیه کرد اما آیا برای ایجاد انگیزه در سطح ابتدایی- و البته نه پیش پا افتاده- وسیله ای بهتر از کتاب و محیطی امن تر کتابخانه می توان جست با وجود دنیایی از رقبای پر زرق و برق که اعضاء کتابخانه را از پشت درهای «موجود نیست»مخزن کتابها به پای فضا های مجازی چون شبکه ها و محیط های اینترنتی می کشاند تا جوابی برای عطش خواستن و دانستن  خود بیابد. باید در پایان به کتابهایی اشاره کرد که در  زمینه معرفی دانشمندان و بزرگان علم و اندیشه تنها اطلاعاتی از جنبه های تاریخی  به دست می دهند تا بررسی  و پردازش نظریات و یافته های ایشان به زبان همه فهم و در قالبی جذاب و هیجان برانگیز و پاسخ گو.به امید آن که روزی شاهد جستجو و تلاش محققانه ی  دانش جویان و پژوهنده گان نوجوان و جوان علاقه مند در فضای کتابخانه های عمومی باشیم.

طرح آموزش و آشنايي دانش آموزان با شيوه بهره گيري  از كتابخانه

و منابع آن

( آشنايي با كتابخانه و اصول كتابداري)

 طرح آموزش و آشنايي دانش آموزان با شيوه بهره گيري از كتابخانه و منابع آن

( آشنايي با كتابخانه و اصول كتابداري)

1ـ مقدمه:

    حيات و بقاي جامعه در گرو زنجيره‌‌اي از ارتباطات است. عمل ارتباطات را مي‌توان در روابط فرد و جامعه و نيز ارگانيسم داخلي بدن انسان مشاهده كرد. انتقال انديشه از طريق نشانه‌ها و نمادهاي تصويري، صوتي و حركتي صورت مي‌گيرد. در هيمن راستا ما نيز بر آن شديم با به تصوير كشيدن (ارائه مطالب به وسيله پاورپوينت) كتاب، كتابخانه و اصول كتابداري براي دانش آموزان سهمي كوچك در عرصه انتقال انديشه داشته باشيم. شهرستان آق‌قلا با دارا بودن 178 واحد آموزشي ( 100 واحد در مقطع ابتدايي، 50 واحد در مقطع راهنمايي و 27 واحد در مقطع دبيرستان و پيش‌دانشگاهي) بهترين و مناسب‌ترين مكان براي انتقال اطلاعات و آشنايي آينده‌سازان ميهن اسلامي‌مي‌باشد.

2ـ محل اجراي طرح:

    اين طرح در مدارس ابتدايي، راهنمايي،  دبيرستان و پيش‌دانشگاهي‌هاي شهرستان آق‌قلا اجرا خواهد شد.

3 ـ هدف از اجراي طرح:

    هدف از اجراي طرح آشنايي دانش آموزان با كتاب، كتابخانه بوده تا در زمان مراجعه به كتابخانه با آگاهي و اطلاعات بيشتر و صرفه‌جويي در وقت آنان از منابع موجود بهترين بهره را بگيرند.

4 ـ مراحل اجراي طرح:

اين طرح در سه  مرحله اجرا خواهد شد:

1ـ 4ـ مرحله اول:

    در مرحله اول اجراي طرح واحدهاي آموزشي شهر آق‌قلا تحت پوشش قرار خواهد گرفت كه از تعداد 19 واحد آموزشي در مقطع ابتدايي 8 واحد آموزشي در شهر آق‌قلا (4 واحد پسران و 4 واحد دختران) و از تعداد 10 واحد آموزشي در مقطع راهنمايي 6 واحد آموزشي‌ در شهر آق‌قلا(3 واحد پسران و 3 واحد دختران) و از تعداد 14  واحد آموزشي در مقطع دبيرستان و پيش‌دانشگاهي 8 واحد آموزشي در شهر آق‌قلا ( 4 واحد پسران و 4 واحد دختران) در مجموعه در 22 واحد آموزشي اجرا خواهد شد.

2ـ4ـ مرحله دوم:

مرحله دوم طرح در صورت موفقيت و بدست آورن نتايج مثبت باقي مدارس شهر آق‌قلا تحت پوشش اجراي طرح قرار خواهد گرفت.

3ـ4ـ مرحله سوم:

    مرحله سوم طرح شامل مدارس خارج از شهر آق‌قلا ( حوزه شهرستان آق‌قلا) تحت پوشش قرار خواهد گرفت.

5ـ زمان اجرای طرح:

با توجه به اينكه در مرحله اول اجراء طرح تعداد 22 واحد آموزشي تحت پوشش قرار خواهد گرفت از زمان تصويب طرح از سوي نهاد كتابخانه‌هاي عمومي استان تا پايان مرحله اول 45 روز كاري زمان لازم مي‌باشد.

    زمان اجراي مراحل بعدي بعد از ارزيابي مرحله اول و موافقت نهاد استان و سازمان آموزش و پرورش شهرستان آق‌قلا اعلام مي‌گردد.

6ـ تجهيزات و امكانات مورد نياز اجراي طرح:

7ـ عناوين آموزشي طرح:

    با توجه به اين كه اين طرح براي سه مقطع آموزشي ابتدايي، راهنمايي و دبيرستان اجرا خواهد شد مطالب ارائه شده در طرح در يك فرمت تهيه خواهد شد تا براي همه مقاطع قابل فهم باشد.

رئوس مطالب پيوست مي‌باشد